اکسیوس نوشت: کاخ سفید در حال آماده شدن برای چیزی است که ممکن است به چند روز یا حتی چند هفته تبادل آتش با ایران بر سر تنگه هرمز تبدیل شود.
به گفته مقامهای آمریکایی، طول و شدت این کارزار جدید کاملاً به گامهای بعدی تهران بستگی دارد.
چرا مهم است؟
جنگی که با هدف تضعیف توان موشکی ایران و نابود کردن آنچه از برنامه هستهایاش باقی مانده بود آغاز شد، اکنون به نبردی باز و بدون افق مشخص بر سر مهمترین گلوگاه انرژی جهان تبدیل شده است.
یک مقام آمریکایی گفت که تشدید تنش کنونی ممکن است یک یا دو روز، یک هفته یا یک ماه طول بکشد؛ بسته به اینکه آیا ایران به حملات خود علیه کشتیهای تجاری در تنگه هرمز ادامه میدهد یا نه.
این مقام آمریکایی گفت: «کمی میزنیمشان تا بفهمند شوخی نداریم.»
محور خبر
فعلاً دیپلماسی متوقف شده و فشار نظامی دوباره به مرکز راهبرد رئیسجمهور ترامپ بازگشته است.
ترامپ روز چهارشنبه گفت که آتشبس ۶۰ روزهای که در یادداشت تفاهم (MOU) ترسیم شده بود، پس از تبادل آتشی که در پی حملات ایران به کشتیهای تجاری رخ داد، «تمام شده» است.
سپس آمریکا دور دوم حملات در نزدیکی تنگه هرمز را آغاز کرد؛ از جمله حمله به اهداف زیرساختی در داخل ایران برای نخستین بار در چند ماه اخیر.
ایران نیز در پاسخ، پایگاههای آمریکا در کویت و بحرین را هدف قرار داد و همزمان تأکید کرد که از کنترل تنگه عقبنشینی نخواهد کرد.
اندکی بعد، ترامپ نشانههایی از تمایل به تنشزدایی بروز داد و در گفتوگو با خبرنگاران در ایرفورس وان گفت مقامهای ایرانی «مدتی پیش تماس گرفتهاند» و «میخواهند توافق کنند.»
اما مشخص نبود ترامپ به کدام تماس اشاره میکند و مقامهای ایرانی نیز بلافاصله هیچ تماس مستقیمی را تأیید نکردند.
ترامپ افزود: «فقط نمیدانم اصلاً ارزش توافق کردن دارند یا نه. نمیدانم به توافق پایبند میمانند یا نه.»
طرف دیگر ماجرا
محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد ایران، آمریکا را به «قلدری و زیر پا گذاشتن وعدهها» متهم کرد و هشدار داد که تنگه تنها بر اساس شروط تهران بازگشایی خواهد شد.
او در ایکس نوشت: «اگر حمله کنید، ضربه میخورید. تنگه هرمز فقط با “ترتیبات ایرانی” باز خواهد شد، نه با تهدیدهای آمریکا.»
تصویر کلی
بازگشایی تنگه هرمز و احیای آزادی کشتیرانی برای کشتیهای تجاری اکنون به یکی از اهداف اصلی دولت ترامپ تبدیل شده است؛ عمدتاً برای ثباتبخشی به بازارهای جهانی انرژی.
برای ایران، حفظ کنترل بر تنگه به یکی از اهداف کلیدی در هر توافقی برای پایان دادن به جنگ تبدیل شده است.
این موضوع یکی از بندهای محوری یادداشت تفاهم آمریکا و ایران بود و اکنون تفسیرهای متعارض از بندهای مربوط به تنگه باعث از هم پاشیدن توافق شده است.
بر اساس این یادداشت تفاهم، ایران موظف است عبور امن کشتیها از تنگه هرمز را تضمین کند. اما اندکی پس از امضای آن، مقامهای ایرانی آمریکا را متهم کردند که با هدایت کشتیها از مسیر جنوبی نزدیک سواحل عمان بدون تأیید تهران، توافق را نقض کرده است.
میان خطوط
مقامهای آمریکایی میگویند کاخ سفید بر این باور است که اکنون فضای بیشتری برای تشدید تنش دارد، زیرا در هفتههای اخیر صدها نفتکش توانستهاند از خلیج فارس و از طریق تنگه خارج شوند.
به گفته این مقامها، همین موضوع نگرانیها در داخل دولت را کاهش داده که ازسرگیری درگیری فوراً باعث جهش شدید قیمت نفت شود.
پشت صحنه
یک مقام آمریکایی گفت که با وجود معافیتهای تحریمی آمریکا، ایران برای فروش نفت خود با مشکل روبهرو بوده، چون نهادهای مالی تراکنشها را تأیید نمیکردند و کشورها نیز تمایلی نداشتند بر معافیتهای موقت تکیه کنند.
همچنین هیچیک از داراییهای مسدودشده ایران آزاد نشده است، زیرا ایران هنوز گامهای هستهای لازم طبق توافق را برنداشته است.
این مقام گفت توافق چارچوبی که آمریکا میان اسرائیل و لبنان میانجیگری کرد، بخش مربوط به لبنان در یادداشت تفاهم را بینیاز کرده است.
آنچه باید زیر نظر داشت
این مقام آمریکایی گفت: «بخشی از ایران از همه اینها راضی نبود.»
او افزود: «آنها شروع به تیراندازی کردند و ما تصمیم گرفتیم وقتش رسیده محکم جواب بدهیم. این یک روند است. ما صبر داریم. اگر احساس کنیم به توافقی که میخواهیم نمیرسیم، آن را انجام نخواهیم داد.»
جمعبندی
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، روز چهارشنبه گفت موضع آمریکا ساده است: تنگه هرمز باید باز بماند.
او گفت: «اگر بخواهند آن را ببندند، با پاسخ ارتش آمریکا روبهرو خواهند شد.»
ونس ادعا کرد: «یا باید از آن تبعیت کنند، یا دقیقاً همان چیزی را خواهند دید که دیشب بر سرشان آمد. این روند همینطور ادامه پیدا میکند تا زمانی که آن مسیر را باز کنند و دست از تیراندازی به کشتیها بردارند.»
