آنچه در برخی فیلمها دیده میشود لکههای نفتی است که حالا خود را به سواحل قشم و حتی جنگلهای حرا رساندهاند؛ آلودگیهایی که از خطرناکترین انواع آلودگیهای دریایی به شمار میروند و میتوانند پیامدهای جدی و حتی مرگباری برای اکوسیستمهای دریایی داشته باشند.
به گزارش روز نو افرادی که این تصاویر را ثبت کردهاند، از بوی شدید و نامطبوع آلودگی نیز میگویند. بر اساس گزارشهای منتشرشده، لکههای نفتی در بخشهایی از سواحل جزیره قشم، از جمله ساحل سوزا، شیبدراز، روستای نقاش و بخشهایی از جنگلهای حرا گسترش یافته است.
حدود سه هکتار از سواحل و محدوده نزدیک به آبهای ساحلی آلوده گزارش شده و در برخی نقاط، نفوذ آلودگی حدود ۱۰ سانتیمتر و در مناطق کمعمقتر حتی تا ۳۰ سانتیمتر عنوان شده است. همچنین لکههای قیری در روستای نقاش مشاهده شده است.
یکی از نگرانیهای اصلی، رسیدن آلودگی به مناطق حساس زیستمحیطی، از جمله زیستگاه لاکپشتهای پوزهعقابی در شیبدراز و جنگلهای حراست. احتمال تأثیر این آلودگی بر زیستگاه دلفینها نیز مطرح شده، هرچند تاکنون گزارشی از تلفات گسترده آبزیان اعلام نشده است.
پاکسازی سواحل با دستور دادستان و با مشارکت اداره بنادر، محیط زیست، منابع طبیعی، شهرداری سوزا و نیروهای محلی آغاز شده و بخشهایی از سواحل سوزا و شیبدراز پاکسازی شده است.
منشأ دقیق این آلودگی هنوز بهطور رسمی مشخص نشده است. با این حال، مقامات ایرانی اعلام کردهاند که این آلودگی ارتباطی با صنعت نفت ایران، تأسیسات نفتی، خطوط لوله یا سکوهای نفتی ندارد.
سخنگوی وزارت امور خارجه نیز اعلام کرده است که احتمال میرود یک کشتی فلهبر خارجی یا پیامدهای درگیری نظامی اخیر در منطقه، عامل ایجاد این آلودگی باشد. همزمان، ایران بر ضرورت مسئولیتپذیری طرفهای ذینفع و مدیریت پیامدهای زیستمحیطی در تنگه هرمز تأکید کرده است.
در مقابل، برخی شرکتهای ردیابی کشتیها و رسانههای بینالمللی منشأ آلودگی را به حمله به یک کشتی باری نسبت دادهاند. این کشتی پس از هدف قرار گرفتن دچار آتشسوزی شده و احتمال نشت نفت و سوخت از آن مطرح شده است.
بر اساس تصاویر ماهوارهای، جریانهای دریایی میتوانند آلودگی را از محدوده تنگه هرمز به سمت سواحل قشم منتقل کرده باشند. البته ایران دخالت خود در این حمله را تأیید نکرده است.
گسترش این آلودگی بار دیگر نگرانیها درباره پیامدهای جنگ و درگیریهای نظامی بر اکوسیستم حساس خلیج فارس را افزایش داده است. آسیب به این زیستبوم میتواند پیامدهای جبرانناپذیری برای آبزیان، سواحل و جوامعی داشته باشد که زندگی و معیشتشان به خلیج فارس وابسته است.
در تصاویر منتشرشده، عملیات جمعآوری آلودگی با استفاده از پدهای جاذب نفت دیده میشود. این پدها که معمولاً از پلیپروپیلن یا الیاف مصنوعی ساخته میشوند، خاصیت جذب بالایی برای نفت و مشتقات نفتی دارند و همزمان آب را دفع میکنند. به همین دلیل روی سطح آب شناور میمانند و نفت را جذب میکنند.
با این حال، این پدهای جاذب باید پس از استفاده در سریعترین زمان ممکن جمعآوری و به شکل اصولی دفع شوند؛ چراکه در صورت رها شدن، خودشان میتوانند به منبع ثانویه آلودگی در منطقه تبدیل شوند.
