پایگاه خبری آکسیوس به نقل از منابع آگاه منطقهای و آمریکایی مدعی شد که دونالد ترامپ هنوز تصمیم نهایی خود را درباره ادامه جنگ با ایران نگرفته است؛ اما مقامهای آمریکایی و اسرائیلی معتقدند اکنون تنها دو سناریو پیش روی کاخ سفید قرار دارد؛ یا پذیرش یک آتشبس ۱۰ روزه برای بازگشت به مسیر دیپلماسی و بازگشایی تنگه هرمز، یا آغاز یک عملیات نظامی گسترده و مشترک با اسرائیل با هدف وادار کردن تهران به عقبنشینی.
به گفته این منابع، ترامپ هنوز میان این دو گزینه تصمیم نگرفته، اما مقامهای مطلع بر این باورند که چند روز آینده مشخص خواهد کرد کدام مسیر در پیش گرفته میشود؛ زیرا دیگر فرصت چندانی برای ادامه جنگ فرسایشی و بینتیجهای که اکنون خلیج فارس را درگیر کرده، باقی نمانده است.
پیشنهاد تازه میانجیها برای توقف جنگ
دو منبع منطقهای که بهطور مستقیم در جریان روند میانجیگری قرار دارند، به آکسیوس گفتند قطر، مصر، پاکستان و چند کشور دیگر منطقه، طرحی را برای برقراری آتشبس ۱۰ روزه به تهران و واشنگتن ارائه کردهاند.
بر اساس این گزارش، دولت ترامپ در حال بررسی این پیشنهاد است و همزمان از اسرائیل خواسته اقداماتی انجام ندهد که فرصت دیپلماسی را از بین ببرد یا امکان پیشبرد مذاکرات را از میان ببرد.
با این حال، واشنگتن خود را برای شکست احتمالی مذاکرات نیز آماده کرده است. مقامهای آمریکایی میگویند ارتش ایالات متحده طی روزهای اخیر دهها فروند جنگنده و هواپیمای سوخترسان را به منطقه اعزام کرده تا در صورت لزوم، توان لازم برای یک تشدید گسترده عملیات نظامی را در اختیار داشته باشد.
منابع اسرائیلی نیز اعلام کردهاند ارتش این رژیم در وضعیت آمادهباش کامل قرار گرفته و برای گسترش جنگ به یک عملیات هماهنگ و تمامعیار در روزهای آینده برنامهریزی میکند.
ده شب حمله؛ اما هرمز همچنان در اختیار ایران
آکسیوس در ادامه گزارش خود مینویسد ده شب حملات پیاپی آمریکا نتوانسته است کنترل ایران بر تنگه هرمز را از بین ببرد و همین مسئله ترامپ را بیش از گذشته درگیر جنگی کرده که پیشتر بارها مدعی شده بود آن را با موفقیت مدیریت کرده است.
در دور تازه درگیریها دستکم سه نظامی آمریکایی جان خود را از دست دادهاند. ترامپ نیز روز دوشنبه اعلام کرد به وزارت دفاع آمریکا دستور داده است ایران را بابت کشته شدن هر نظامی آمریکایی «چندین برابر» پاسخگو کند.
همزمان با تشدید درگیریها، بهای نفت نیز تحت تأثیر گسترش حملات ایران به کشتیهای تجاری و زیرساختهای انرژی در خلیج فارس، برای مدتی از مرز ۹۰ دلار در هر بشکه عبور کرد. افزایش دوباره قیمت سوخت نیز فشارهای داخلی بر دولت ترامپ را افزایش داده و مخالفتها با ادامه این جنگ را تشدید کرده است.
تلاش برای شکستن چرخه حملات تلافیجویانه
به نوشته آکسیوس، میانجیهای منطقهای بار دیگر تلاش میکنند چرخه حملات متقابل را متوقف کنند؛ چرخهای که با هر حمله، تلفات انسانی و هزینههای اقتصادی آن افزایش یافته و مهار بحران را دشوارتر کرده است.
بر اساس پیشنهاد ارائهشده، آتشبس ۱۰ روزه علاوه بر توقف درگیریها، مسیرهای کشتیرانی در تنگه هرمز را نیز بار دیگر بازگشایی خواهد کرد و فرصتی در اختیار تهران و واشنگتن قرار میدهد تا درباره احیای تفاهمنامه میان دو کشور که اکنون در آستانه فروپاشی قرار گرفته، مذاکره کنند.
یکی از منابع منطقهای به آکسیوس گفت: «ما به آمریکا و ایران پیشنهاد کردهایم یک دوره کاهش تنش را آغاز کنند.»
با این حال، نه تهران و نه واشنگتن تاکنون این پیشنهاد را نپذیرفتهاند و به گفته منابع آگاه، هر دو طرف تلاش میکنند پیش از پذیرش هرگونه آتشبس، با ادامه عملیات نظامی موقعیت خود را در مذاکرات آینده تقویت کنند.
انصارالله جبهه تازهای گشود؛ هشدار نتانیاهو درباره گسترش جنگ
در حالی که تلاشهای دیپلماتیک برای توقف درگیریها ادامه دارد، بحران ابعاد تازهای نیز پیدا کرده است. به نوشته آکسیوس، انصارالله یمن که از حمایت ایران برخوردار است، محاصره دریایی بنادر عربستان را اعلام کرده و با این اقدام، جبهه جدیدی را علیه زیرساختهای انرژی و مسیرهای کشتیرانی خلیج فارس گشوده است.
همزمان، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، هشدار داده است که هرگونه حمله ایران با حملات گسترده اسرائیل پاسخ داده خواهد شد؛ هشداری که به گفته منابع آگاه، خطر گسترش جنگ از خلیج فارس تا دریای سرخ و سرزمینهای اشغالی را بیش از گذشته افزایش داده است.
جزئیات طرح آتشبس؛ بازگشایی کامل دو مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز
منابع منطقهای به آکسیوس گفتهاند طرح جدید آتشبس بر پایه پیشنهادی تنظیم شده که ۱۱ ژوئیه در جریان مذاکرات مسقط میان عمان، ایران و قطر مورد بحث قرار گرفت؛ نشستی که در آن آمریکا از تهران خواسته بود بهصورت علنی متعهد شود تنگه هرمز را برای عبور کشتیها باز نگه دارد.
این مذاکرات بدون دستیابی به توافق پایان یافت و اندکی بعد، ایران حملاتی را علیه کشتیهای تجاری در تنگه هرمز انجام داد؛ حملاتی که به گفته آکسیوس، آغازگر کارزار بمباران شبانه آمریکا بود؛ عملیاتی که از آن زمان تاکنون هر شب ادامه داشته است.
بر اساس پیشنهاد جدید، هر دو مسیر اصلی کشتیرانی در تنگه هرمز بهطور کامل بازگشایی خواهد شد؛ مسیر جنوبی که از آبهای عمان عبور میکند و حملات ایران در آن متوقف خواهد شد، و مسیر شمالی که از آبهای ایران میگذرد و در آن نیز محاصره آمریکا پایان خواهد یافت.
طبق این طرح، در طول آتشبس ۱۰ روزه، تهران و واشنگتن مذاکراتی را برای دستیابی به یک توافق بلندمدت درباره نحوه عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز آغاز خواهند کرد.
پیشنهاد دریافت کارمزد از کشتیها؛ الگوی تنگه مالاکا
یکی از گزینههای مطرح در مذاکرات این است که ایران بتواند در ازای ارائه خدماتی مانند تأمین امنیت دریایی، حفاظت از محیط زیست و سایر خدمات مرتبط، «کارمزدی متعارف» از کشتیهای عبوری دریافت کند.
یکی از منابع منطقهای به آکسیوس گفت الگوی مورد بررسی، تنگه مالاکا است؛ جایی که مالزی، اندونزی و سنگاپور به جای دریافت عوارض ثابت برای عبور، در قبال ارائه خدمات مشخص از کشتیها هزینه دریافت میکنند.
پیشنهاد دیگری نیز مطرح شده است که بر اساس آن، درآمد حاصل از این کارمزدها به صندوقی مشترک واریز شود؛ صندوقی که با مشارکت سازمان بینالمللی دریانوردی اداره خواهد شد.
به گفته منابع آگاه، هدایت این تلاشهای دیپلماتیک بر عهده شماری از مقامهای ارشد منطقهای است؛ از جمله محمد بن عبدالرحمن آلثانی، نخستوزیر قطر، علی الثوادی، نماینده ویژه قطر، فیلدمارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه مصر و بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان.
حمله به اردن؛ نقطه عطف مذاکرات
به گفته یکی از منابع منطقهای، روند میانجیگری تا روز شنبه با سرعت قابل توجهی پیش میرفت، اما حمله موشکی ایران به اردن که به کشته شدن دستکم دو نظامی آمریکایی انجامید، مسیر مذاکرات را تغییر داد و باعث شد واشنگتن از مواضع قبلی خود عقبنشینی کند.
یک مقام ارشد آمریکایی نیز ضمن تأیید ادامه تماسهای دیپلماتیک به آکسیوس گفت که ترامپ هنوز پاسخ نظامی خود را کامل نکرده است.
این مقام افزود: «رئیسجمهور بر این موضوع متمرکز است که ایران هزینه نقض تفاهمنامه و ادامه اقدامات تروریستی در تنگه هرمز را بپردازد.»
او ادامه داد: «علاوه بر این، رئیسجمهور ایران را بابت کشته شدن اخیر نظامیان آمریکایی نیز پاسخگو خواهد کرد و این حملات ویرانگر تا زمانی که رئیسجمهور تشخیص دهد، ادامه خواهد یافت.»
تهران: پیشنهادهای میانجیها را دریافت کردهایم
در حالی که تلاشهای دیپلماتیک برای مهار بحران ادامه دارد، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز دوشنبه تأیید کرد که میانجیهای منطقهای در حال رایزنی برای جلوگیری از تشدید بیشتر تنشها هستند.
بقائی در نشست خبری خود گفت: «پیشنهادهایی که از طریق میانجیها به ما منتقل شده، دریافت کردهایم، اما در این مرحله ترجیح میدهم درباره جزئیات آنها صحبتی نکنم.»
سخنگوی وزارت امور خارجه در عین حال تأکید کرد نیروهای مسلح ایران به عملیات خود ادامه خواهند داد و «با قدرت به منشأ تجاوز آمریکا پاسخ خواهند داد.»
ترامپ هنوز تصمیم نهایی را نگرفته است
آکسیوس مینویسد هنوز مشخص نیست که آیا دونالد ترامپ به طور کامل در جریان جزئیات چارچوب آتشبس پیشنهادی قرار گرفته است یا خیر و همچنین معلوم نیست رئیسجمهور آمریکا حاضر خواهد شد بدون دستیابی به یک مسیر روشن برای توافقی پایدار، بار دیگر با یک آتشبس موقت موافقت کند.
ترامپ از زمان فروپاشی آتشبس، بارها نارضایتی خود از تهران را آشکارا بیان کرده است. او رهبران ایران را «افرادی بیمار» توصیف کرده و ادامه مذاکرات را نیز «اتلاف وقت» دانسته است.
در همین حال، یکی از منابع منطقهای به آکسیوس گفت کاخ سفید ممکن است پیش از آنکه پیشنهاد میانجیها را به طور جدی بررسی کند، برای انتقام کشته شدن نظامیان آمریکایی در اردن، حملات علیه ایران را چند روز دیگر ادامه دهد.
دیپلماسی هنوز زنده است، اما جنگ هم ادامه دارد
آکسیوس در پایان گزارش خود تأکید میکند که سرنوشت پیشنهاد آتشبس همچنان نامشخص است و هیچیک از طرفین هنوز آن را نپذیرفتهاند. با این حال، تلاشهای میانجیهای منطقهای برای جلوگیری از گسترش جنگ ادامه دارد و رایزنیها متوقف نشده است.
یکی از منابع منطقهای در جمعبندی این تلاشها به آکسیوس گفت: «ما در تلاش هستیم به یک راهحل پایدار برسیم. ایران نمیتواند شرایط را دیکته کند، اما در عین حال نمیتوان آن را نادیده گرفت.»
بر اساس این گزارش، در حالی که میانجیها همچنان بر راهحل دیپلماتیک تأکید دارند، آمریکا و اسرائیل نیز همزمان گزینه تشدید عملیات نظامی را روی میز نگه داشتهاند؛ موضوعی که باعث شده تصمیم نهایی دونالد ترامپ در روزهای آینده، نقشی تعیینکننده در مسیر تحولات خلیج فارس و آینده تنگه هرمز داشته باشد.
315
