با آغاز فصل تابستان، ثبتنام وام در بیشتر صندوقهای بازنشستگی کشور، از جمله صندوق تأمین اجتماعی، آغاز شده است. اگرچه این روزها بخش عمده فرآیند ثبتنام و پاسخگویی درباره وام بازنشستگان بهصورت اینترنتی و برخط انجام میشود، اما همچنان در مقابل دفاتر کانونهای بازنشستگی، بهویژه کانونهای بازنشستگان سازمان تأمین اجتماعی، صفهای طولانی از متقاضیان تشکیل میشود؛ افرادی که برای دریافت وام یا ثبتنام سفر مشهد، ساعتهای زیادی را در انتظار سپری میکنند.
در شرایطی که بسیاری از بازنشستگان حتی برای تأمین هزینههای درمان یا خرید یک تلفن همراه به دریافت وام نیاز دارند، تلاش برای ثبتنام و استفاده از این تسهیلات افزایش یافته است.
با این حال، دسترسی به این وامها همچنان دشوار است و تعداد وامهای اختصاصیافته نیز تناسبی با شمار بالای متقاضیان ندارد. مسئولان سازمان تأمین اجتماعی و بانک عامل، همانند دیگر مشکلات مرتبط با بانک رفاه کارگران و سازمان تأمین اجتماعی، کمبود منابع مالی را علت اصلی این وضعیت عنوان میکنند.
مبلغ وام ضروری بازنشستگان سازمان تأمین اجتماعی در سال جاری ۶۰ میلیون تومان تعیین شده، اما تعداد افرادی که میتوانند از این تسهیلات استفاده کنند نسبت به گذشته افزایش نیافته است. این در حالی است که برخی صندوقهای دیگر، بهویژه صندوق بازنشستگی کشوری، علاوه بر پرداخت وامی ۱۵ میلیون تومان بیشتر، نسبت به جمعیت تحت پوشش خود، تعداد بیشتری وام ضروری پرداخت میکنند.
اعتراض به سهمیه وام و روایت فعالان بازنشستگی استانها
حسن ایزدی، دبیر اجرایی خانه کارگر استان گیلان، با اشاره به گلایه بازنشستگان این استان از پایین بودن مبلغ وام در مقایسه با نیازهای معیشتی، اظهار کرد: خوشبختانه امسال در گیلان تأخیری در آغاز ثبتنام وام و تخصیص سهمیهها گزارش نشده است. همچنین اخبار امیدوارکنندهای درباره تسریع در پرداخت وامها همزمان با واریز حقوق منتشر شده که امیدواریم عملی شود.
در مقابل، قربان درویشی، دبیر اجرایی خانه کارگر استان خوزستان و عضو هیأتمدیره کانون بازنشستگان آبادان، گفت: در خوزستان و اهواز ثبتنام وام تنها به مدت دو روز در هفته گذشته انجام شد و سپس متوقف شد. امیدواریم با اختصاص سهمیه جدید به مناطق محروم، ثبتنام دوباره از سر گرفته شود، زیرا بسیاری از افراد واجد شرایط و دارای اولویت هنوز موفق به ثبتنام نشدهاند.
وی افزود: اخباری درباره بازگشایی دوباره سامانه ثبتنام وام منتشر شده، اما تاکنون اتفاق جدیدی رخ نداده است.
سیدحسین رسولی، دبیر اجرایی خانه کارگر استان خراسان رضوی، نیز با انتقاد از وضعیت اختصاص وام به بازنشستگان کارگری گفت: برای کل استان خراسان رضوی تنها هزار و ۱۰۰ فقره وام ۶۰ میلیون تومانی در نظر گرفته شده، در حالی که بیش از ۳۳۰ هزار بازنشسته سازمان تأمین اجتماعی در این استان زندگی میکنند. اگر در خوشبینانهترین حالت ۱۱۰ هزار نفر متقاضی وام نباشند، از میان ۲۲۰ هزار متقاضی باقیمانده، کمتر از یک درصد موفق به دریافت وام خواهند شد. به گفته وی، مبلغ پایین وام و محدود بودن سهمیهها به این معناست که بازنشستگان کارگری در مقایسه با سایر گروههای شاغل و بازنشسته، عملاً از دریافت تسهیلات محروم هستند.
او تأکید کرد که مسئولان باید از اقدامات نمایشی پرهیز کنند، زیرا ارائه خدماتی که موجب نارضایتی بیشتر خدمتگیرندگان شود، نتیجه مطلوبی نخواهد داشت.
پاسخ کانون بازنشستگان و ابهام درباره نحوه تخصیص سهمیهها
حسن ایزدان، بازرس کانون بازنشستگان تأمین اجتماعی تهران، با تأکید بر اینکه زمان ثبتنام، پرداخت وام و سهمیه اختصاصیافته متناسب با جمعیت بازنشستگان برای همه استانها یکسان است، گفت: ثبتنامها بهصورت سامانهای و همزمان انجام میشود و بارها به بازنشستگان اعلام شده که تنها در زمان باز شدن سهمیهها امکان ثبتنام وجود دارد و نیازی به تجمع مقابل کانونهای بازنشستگی نیست.
وی افزود: در برخی شهرستانها با وجود حدود دو هزار بازنشسته، کمتر از ۲۰ سهمیه وام اختصاص یافته است، اما با این حال، هر روز صدها نفر مقابل کانونهای بازنشستگان تجمع میکنند. به گفته او، محدود بودن سهمیهها به تصمیم بانک رفاه و سازمان تأمین اجتماعی مربوط میشود و کانونهای بازنشستگان تنها مسئول ثبتنام هستند و هیچ نقشی در تعیین مبلغ وام، تعداد سهمیهها یا انتخاب دریافتکنندگان ندارند.
ایزدان با بیان اینکه هر زمان بانک رفاه و سازمان تأمین اجتماعی سهمیه ثبتنام را در اختیار کانونها قرار دهند، ثبتنام متقاضیان انجام میشود، تأکید کرد: هیچ تبعیض منطقهای در توزیع سهمیهها وجود ندارد و شهر تهران نیز متناسب با جمعیت خود همان سهمیهای را دریافت میکند که سایر مناطق برخوردار دارند. وی افزود: وامهای سازمان تأمین اجتماعی در هر مرحله شامل ۴۰ هزار نفر در سراسر کشور است و امسال نیز طبق اعلام سازمان تأمین اجتماعی و بانک رفاه، تنها ۳۴۰ هزار فقره وام ۶۰ میلیون تومانی پرداخت خواهد شد؛ این در حالی است که سازمان تأمین اجتماعی حدود ۵ میلیون و ۵۰۰ هزار بازنشسته و مستمریبگیر مستقیم دارد و در مجموع، سهمیه وام کمتر از پنج درصد این جمعیت را پوشش میدهد.
این عضو هیأتمدیره کانون بازنشستگان تأمین اجتماعی تهران در پایان اظهار کرد که تنها در شهر تهران، از میان حدود ۷۰۰ هزار بازنشسته، شاید تنها حدود یک درصد یا اندکی بیشتر موفق به دریافت این وام شوند. به گفته وی، اگر انتقادی نسبت به تعداد وامها و سهمیهها وجود دارد، مسئولیت آن متوجه سازمان تأمین اجتماعی و بانک رفاه است.
در پایان نیز این پرسش مطرح شده است که آیا تسهیلات مربوط به بازنشستگان مناطق محروم، خانواده شهدا، ایثارگران و جانبازان بازنشسته سازمان تأمین اجتماعی، خارج از سهمیه وامهای ضروری ۶۰ میلیون تومانی تأمین اعتبار میشود یا این گروهها نیز از همین سهمیه استفاده میکنند و در اولویت قرار میگیرند.
پرسش دیگر این است که اگر برای گروههای خاص منابع جداگانهای در نظر گرفته شده، آیا سازمان تأمین اجتماعی خارج از فرآیند ثبتنام کانونهای بازنشستگان، سازوکار مستقلی برای پرداخت این تسهیلات دارد یا خیر. موضوعی که با توجه به شرایط معیشتی حساس بازنشستگان، بهویژه پس از جنگ، نیازمند شفافسازی است؛ زیرا بازنشستگان نسبت به مبلغ وام، روند پرداخت، محدود بودن سهمیهها و نحوه اولویتبندی دریافتکنندگان همچنان معترض هستند.
